Ο όρος “ρινίτιδα” αναφέρεται σε φλεγμονή του επιθηλίου της μύτης που όταν η είναι αλλεργικής φύσεως, πρόκειται για αλλεργική ρινίτιδα.
Υπάρχουν και άλλα είδη ρινίτιδας όπως η λοιμώδης, η αγγειοκινητική, η ορμονική , ρινίτιδα της κύησης, η φαρμακευτική, η ρινίτιδα των ηλικιωμένων και άλλες
Στην εκδήλωση της αλλεργικής ρινίτιδας μπορεί να συνδράμουν ένα σύνολο αεροαλλεργιογόνων που για την αεροβιολογία της Ελλάδας αυτά είναι:
- τα ακαάρεα της οικιακής σκόνης (HDM)
- οι γύρεις κάποιων φυτών όπως το περδικάκι, ο ανθός ελιάς,η γύρη κυπαρισσιού των αγρωστωδών και της αγριάδας, της αμβροσίας και της αρτεμισίας
- τα σπόρια μυκήτων (κλαδοσπόριο, αλτερνάρια, ασπέργυλλος)
- επιθήλια ζώων (σκύλου, γάτας, του χάμστερ, του αλόγου ή του κουνελιού)
Η αναγνώριση του αλλεργιογόνου από το επιθήλιο του ρινικού βλεννογόνου ως εχθρικό και κινητοποιεί έναν ανοσολογικό μηχανισμό με επακόλουθο τη δημιουργία συμπτωμάτων.
Ποια είναι τα συμπτώματα της αλλεργικής ρινίτιδας
Η εισβολή του αλλεργιογόνου από τον ρινικό επιθηλιακό φραγμό δημιουργεί συμπτώματα όπως:
- ρινική συμφόρηση (μπούκωμα στη μύτη)
- ρινική καταρροή
- πταρμοί (φταρνίσματα)
- κνησμό (φαγούρα) της μύτης και της υπερώας, φαγούρα στα αυτιά
- βήχα ενίοτε υγρό
Ενίοτε οι ασθενείς αυτοί παρουσιάζουν και συνοδά οφθαλμικά συμπτώματα (αλλεργική επιπεφυκίτιδα) με δακρύρροια, κνησμό και η ερυθρότητα των ματιών
Τα συμπτώματα αυτά παρουσιάζουν περιόδους με εξάρσεις και υφέσεις
Σε αρκετούς ασθενείς, η αλλεργική ρινίτιδα μπορεί να συνυπάρχει με συμπτωματολογία άσθματος (δύσπνοια, συριγμό, βήχα, αίσθημα “βάρους” στο στήθος ή εύκολο λαχάνιασμα)
Τα συμπτώματα της αυτά άλλοτε εκδηλώνονται τους άλλοτε τους ανοιξιάτικους μήνες εποχική αλλεργική ρινίτιδα ως αποτέλεσμα αντίδρασης κυρίως στις γύρεις των αγρωστωδών, της αγριάδας, του ανθό της ελιάς, ή από το ζιζάνιο περδικάκι
Με την κλιματική αλλαγή και την αύξηση του διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα καθώς και τα έντονα καιρικά φαινόμενα (καταιγίδες, ανεμοθύελλες) η ανθοφορία μπορεί να παραταθεί ή να ξεκινήσει πιο νωρίς
Στην αντίπερα όχθη βρίσκεται η ολοετής αλλεργική ρινίτιδα που προκαλείται από τα ακάρεα της οικιακής σκόνης, ή τα κατοικίδια (σκύλο, γάτα, ή άλλα τριχωτά ζωάκια όπως χάμστερ και κουνέλι)
Σε ποιες ηλικίες εμφανίζεται η αλλεργική ρινίτιδα
Η αλλεργική ρινίτιδα μπορεί να εκδηλωθεί από την παιδική ηλικία μέχρι και την ενήλικο ζωή. Αφού μεγάλη σημασία φαίνεται να διαδραματίζει η συνεχής και έντονη έκθεση σε περιβάλλον με συγκεκριμένη αεροβιολογία αλλά και η κληρονομική προδιάθεση. Αυτή αποτελεί ένα από τα συνηθέστερα αλλεργικά νοσήματα στα παιδιά, αλλά και τους ενήλικες. Υπολογίζεται, πως ένα συμαντικό ποσοστό ενηλίκωντο και μέχρι το 40% των παιδιών του γενικού πληθυσμού προσβάλλονται από αυτή.
Πως διαγνώσκεται η αλλεργική ρινίτιδα
Τα υπεύθυνα αλλεργιογόνα εντοπίζονται αρχικώς με τις επιδερμιδικές δοκιμασίες διά νυγμού (SPT) χρησιμοποιώντας συγκεκριμένο πάνελ αλλεργιογόνων όπου τα επιθέτουμε ως σταγόνες στον πήχη του άνω άκρου και τα χαράζουμε ελαφρά με ειδικές λάμες με μυτερό άκρο. Τα σημεία που κοκκινίζουν και παρουσιάζουν μικρές προεξοχές σαν τσίμπημα κουνουπιού θεωρούνται θετικές δοκιμασίες. Συμπληρωματικά ψάχνουμε και στο αίμα τα θετικά αεροαλλεργιογόνα με τον προσδιορισμό ειδικών ανοσοσφαιρινών ορού. Οι δοκιμασίες αυτές πρέπει να ερμηνευτούν σωστά από ειδικό αλλεργιολόγο. Σε κάποιες περιπτώσεις θα χρειασθούν πιο εξειδικευμένες εξετάσεις (Component Resolved Diagnosis – CRD) για να αυξήσουμε την ειδικότητα των ύποπτων και υπεύθυνων αεροαλλεργιογόνων και να προβούμε εάν χρειασθεί στην έναρξη ή όχι ανοσοθεραπείας
Θεραπεία αλλεργικής ρινίτιδας
Η αλλεργική ρινίτιδα είναι μια χρόνια νόσος η διαχείρισή της στην πλειοψηφία των ασθενών μπορεί να γίνει με συνδυασμό
Α) Αποφυγής αλλεργιογόνων όπου είναι αυτό εφικτό
Β) Συμβατικής θεραπείας (με χάπια ή ρινικά σπρέι)
Γ) Με ειδική ανοσοθεραπεία (υπογλώσσια ή υποδόρια)
Συνδυασμός αποφυγής αλλεργιογόνων με φαρμακολογική αγωγή
Αναλόγως των παραπάνω αποτελεσμάτων, εξετάζεται εάν υπάρχει η δυνατότητα να αποφευχθεί το αλλεργιογόνο αποτελεσματικά λ.χ. την καταπολέμηση της μούχλας σε κάποιο δωμάτιο του σπιτιού ή την αλλαγή κατοικίας σε εκδήλωση δυσφορίας σε αυτή. Επειδή όμως η αποφυγή του αλλεργιογόνου δεν είναι πάντα εφικτή συχνά προβαίνουμε σε συμπωματική ή συμβατική φαρμακευτική αγωγή με τα πιθανά οφέλη που αυτή συνεπάγεται π.χ. τη χρήση αντιισταμινικών δισκίων
Ειδική ανοσοθεραπεία
Σε περιπτώσεις που ο συνδυασμός αποφυγής με φαρμακευτικά μέσα δεν φέρει τα επιθυμητά αποτελέσματα ή έχει σημαντικούς περιορισμούς, στην καθημερινότητα του ασθενούς, εξετάζεται η δυνατότητα να υποβληθεί ο ασθενής σε ειδική ανοσοθεραπεία. Με την ανοσοθεραπεία ενέσιμη ή από του στώματος στοχεύουμε στο να περιορίσουμε σημαντικά την αλλεργία με ανοσορυθμιστικό τρόπο.
Αυτή η επιλογή φαίνεται να συμβάλλει θεαματικά στον περιορισμό των συμπτωμάτων και την ελάττωση νέων ευαισθητοποιήσεων.