Τα μικρά παιδιά και μέχρι την ηλικια του ενός έτους είναι εκτεθημένα πρωτογενώς σε ερεθίσματα που πρεοέρχονται είτε από το μητρικό είτε από το εξωτερικό περιβάλλον. ‘Ετσι ο μητρικός θηλασμός αρχικώς και αργότερα η εισαγωγή των τροφών παρέχει στο βρεφικό οργανισμό χημικές ενώσεις που πρέπει να τις αφομοιώσει αλλά και να τις ανεχτεί. Το δέρμα επίσης θα έρθει αντιμέτωπο με φυσικά ή χημικά ερεθίσματα. Τέλος το αναπνευστικό σύστημα θα έρθει σε επαφή και αυτό με αερομεταφερόμενα σωματίδια ή παράγοντες όπως μικροοργανισμούς (μικρόβια, ιούς, μύκητες).
Ως εκ τούτου το ανοσοποιητικό σύστημα του μικρού παιδιού καλείται να διαχειριστεί την εισβολή πρωτόγνωρων ερεθισμάτων που τείνουν να το εκπαιδεύσουν, να το ενδυναμώσουν αλλά ενίοτε και να το ευαισθητοποιήσουν
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τις ανοσιακές αποκρίσεις TH1 / TH2 δηλαδή απαντήσεις που προάγουν την ανοχή απέναντι σε λοιμώδεις παράγοντες ή τη δημιουργία αλλεργίας
Έτσι μπορούν να εκδηλωθούν αλλεργικά νοσήματα όπως η Ατοπική Δερματίτιδα, Τροφικές Αλλεργίες άμεσου τύπου στο γάλα, αυγό, σιτηρά, φακές ή ψάρι. Αλλεργίες επιβραδυνόμενου τύπου όπως Αλλεργική Πρωκτοκολίτιδα, Ηωσινοφιλική Οισοφαγίτιδα και Ηωσινοφιλική Γαστρεντεροπάθεια, FPIES (Εντεροπάθεια Επαγώμενη από Πρωτεΐνες Τροφών). Ευπάθεια σε λοιμώξεις αναπνευστικού από τον Αναπνευστικό Συγκητιακό Ιό (RSV) που συμβάλουν στο Μεταλοιμώδες Άσθμα.
Στη διάρκεια της πρώιμης παιδικής ηλικίας και μέχρι τα 5 έτη στα ατοπικά παιδιά -αυτά δηλαδή που έχουν αλλεργική προδιάθεση (υψηλή IgE στο αίμα)- μπορεί να παρουσιάζουν συχνά και μεγαλύτερης διάρκειας κρυολογήματα, εξάρσεις και υφέσεις ατοπικού εκζέματος, τροφικές αλλεργίες ενδεχομένως σε ξ. καρπόυς ή σε φρούτα όπως το ροδάκινο. Σπανίως τα παιδιά με ατοπικό έκζεμα έχουν πρώιμη ευαισθητοποίηση στα Ακάρεα της Οικιακής Σκόνης ή στα σπόρια μυκήτων όπως είναι η μούχλα Αλτερνάρια με συμπτώματα αλλεργικής ρινίτιδας ή άσθματος.
Μετά το 5 έτος της ηλικίας όμως το ανοσοποιητικό παιδικό σύστημα κατά τη θεωρία του ”atopic march” ωριμάζει και μεταπίπτει σε αλλεργίες κυρίως από το αναπνευστικό σύστημα (αλλεργική ρινίτιδα και άσθμα) ενώ το ατοπικό έκζεμα και οι τροφικές αλλεργίες δείχνοιυν να μετριάζονται ή να μειώνονται σημαντικά.
Είναι σημαντικό να ειπωθεί εδώ ότι στην πλειονότητα των περιπτώσεων του παιδιατρικού πληθυσμού δεν υφίσταται αλλεργίες επίκτητου χαρακτήρα όπως αλλεργίες σε νυμό υμενοπτέρων (σφήκας-μέλισσας), σε φαρμακετικές ουσίες όπως μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη (Algofren, Ponstan) ή σε αντιβιώσεις (Amoxil, Augmentin, Procef), αφού το νεοσύστατο ανοσοποιητικό σύστημα δεν έχει προλάβει να εκτεθεί συστηματικά και με επαναλαμβανόμενο τρόπο σε αντιγόνα έτσι ώστε να χαθεί “η ανοχή” του οργανισμού απέναντι σε αυτά.
Ιδιαίτερη μνεία πρέπει να γίνει στην εκδήλωση εξανθημάτων με διάφορες μορφές που ανησυχούν τους γονείς (Κνιδωτικά με ή χωρίς Αγγειοοίδημα, Μικροκηλιδώδη, Κηλιδοβλατιδώδη, “Τύπου Ορονοσίας”, Πολύμορφης Κνίδωσης, Κνιδωτικής Αγγειίτιδας, ολοσωματικά Ερυθήματα, τύπου “Red Man Sindrom” ή Συμπτωματικός Δερμογραφισμός) που τα περισσότερα εξ αυτών είναι κνισμώδη (φαγουρίζουν), αθώα και προέρχονται από ιούς ή ενίοτε αλληλεπίδρασης ιού – φαρμάκου ή γρήγορης έγχυσης αντιβιωτικού σκευάσματος
Μπορεί όμως να εκδηλωθούν και εξανθήματα όπως ή Κνίδωση εκ Ψύχους ή τύπου SJS ή DRESS σε σπανιώτερες περιπτώσεις και σε συγκεκριμένες ομάδες παιδιών με υποκείμενα νοσήματα (Κυστική Ίνωση, Επιληψία) που χρήζουν μακροχρόνιας και επαναλαμβανόμενης χορήγησης φαρμακευτικών σκευασμάτων. Τα εξανθήματα αυτά χρήζουν άμεσης διάγνωσης και αντιμετώπισης
Η οφθαλμοί επίσης αποτελούν ένα άλλο όργανο ευάλωτο στην εκδήλωση αλλεργικών νοσημάτων όπως η Εαρινή Κερατοεπιπεφυκίτιδα, ή η Αλλεργική Επιπεφυκίτιδα.
Σε κάθε περίπτωση η διαχείρηση της παιδιατρικής αλλεργικής φλεγμονής πρέπει να γίνεται από ιατρούς εκπαιδευμένους σε ειδικά κέντρα παιδιατρικής αλλεργιολογίας
Διαγνωστική προσέγγιση αλλεργικών καταστάσεων
Ο αλλεργιολογικός έλεγχος στα παιδιά μπορεί να ξεκινήσει ήδη από τη βρεφική ηλικία και να διεκπεραιωθεί σχεδόν αποκλειστικά στο αλλεργιολογικό ιατρείο. Αυτός περιλαμβάνει:
-Δερματικές δοκιμασίες νυγμού (SPT) σε τροφές, αεροαλλεργιογόνα, δηλητήρια υμενοπτέρων, φαρμακευτικά σκευάσματα.
-Ενδοδερμικές δοκιμασίες (IDR) σε φαρμακευτικές αλλεργίες και δηλητήρια υμενοπτέρων.
-Δοκιμασίες επικόλλησης – Atopy Patch Test (APT) σε τροφικές αλλεργίες, φάρμακα, δερματίτιδα εξ επαφής
-Δοκιμασία Μανιτόλης σε άσθμα από άσκηση
-Σπιρομέτρηση και Ροομέτρηση για τη διάγνωση του άσθματος
-Επιλογή Μοριακής διερεύνησης σε αέρο ή τροφικά αλλεργιογόνα για τον ακριβέστερο προσδιορισμό των αλλεργιογόνων.
Αντιμετώπιση αλλεργικών καταστάσεων
Η διαχείρηση των υπερευαισθητοποιήσεων άμεσου ή επιβραδυνόμενου τύπου μπορούν να διευθετηθούν από τον ειδικό αλλεργιολόγο με διάφορους τρόπους:
-Με γραπτό πλάνο αποφυγής (δίαιτες αποκλεισμού μητέρας ή βρέφους σε τροφικές αλλεργίες, περιποίηση δέρματος για συντήρηση ή αγωγή εξάρσεων ατοπικού εκζέματος, θεραπεία συντήρησης και επεισοδίου στο μεταλοιμώδες άσθμα)
-Σε αντιδράσεις υπερευαισθησίας (σε αντιβιώσεις ή αντιγλεγμονώδη) διακοπή των ύποπτων σκευασμάτων και την αντικατάστασή τους με εναλλακτικά φάρμακα άλλων κατηγοριών ή τη χορήγηση κορτιζόνης
-Σε τεκμηριωμένη αναπνευστική αλλεργία (αλλεργική ρινίτιδα- άσθμα) έναρξη υποδόριας ή υπογλώσσιaς Ανοσοθεραπείας
-Τέλος σε ορισμένες τροφικές αλλεργίες όπως το ψάρι ή το αυγό σύσταση για απευαισθητοποίηση με από του στόματος χορήγηση της ύποπτης τροφής με συγκεκριμένο αλγόριθμο
