Η κνίδωση αποτελεί ένα αρκετά συχνό φαινόμενο, και έχει αποδειχτεί πως ένας στους πέντε ανθρώπους θα εμφανίσει κνίδωση τουλάχιστον μια φορά στη ζωή του. Όταν τα επεισόδια διαρκέσουν λίγες ημέρες ή εβδομάδες ονομάζεται οξεία κνίδωση. Σε ένα ποσοστό, όμως, θα κρατήσει πέραν των 6 εβδομάδων και τότε ονομάζεται χρόνια κνίδωση. Η διάρκεια της χρόνιας κνίδωσης μπορεί να διαρκέσει από μήνες μέχρι και χρόνια.
Στους ασθενείς αυτούς εκδηλώνονται εξανθήματα τα οποία ονομάζονται πομφοί, με κνησμό και σε κάποιες περιπτώσεις πρηξίματα (αγγειοοίδημα) κυρίως στα βλέφαρα, μέτωπο, χείλη, λαιμό και σπανιότερα στα γεννητικά όργανα.
Να σημειωθεί ότι ένα 10% θα εμφανιστεί μόνο αγγειοοίδημα, χωρίς κνίδωση.
Είδη κνίδωσης
Οι φυσικές επαγώμενες κνιδώσεις είναι οι ακόλουθες:
- συμπτωματικός δερμογραφισμός
- κνίδωση εκ ψύχους (στο κρύο)
- κνίδωση εκ θερμότητας
- ηλιακή κνίδωση
- επιβραδυνόμενη εκ πιέσεως
- χολινεργική κνίδωση
- υδατογενής κνίδωση
Υπάρχουν παράγοντες που αυξάνουν την πιθανότητα να εμφανιστεί κνίδωση ή/και αγγειοοίδημα ή -εάν συνυπάρχουν- να επιδεινωθούν. Τέτοιοι (συν)παράγοντες μπορεί να είναι:
- χρόνιες ή οξείες λοιμώξεις
- ο πυρετός ή η αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος
- το ψυχικό ή συναισθηματικό στρες
- συντηρητικά και χρωστικές που χρησιμοποιούνται σε τρόφιμα
- φάρμακα, όπως η ασπιρίνη και άλλα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη
- ορμόνες (όπως λίγο πριν και κατά τη διάρκεια της εμμήνου ρύσεως στις γυναίκες)
- η κατανάλωση αλκοόλ
Η κνίδωση καθαυτή δεν είναι επικίνδυνη για τη ζωή καθώς τα χαρακτηριστικά εξανθήματα (πομφοί), και το αγγειοοίδημα που ίσως τη συνοδεύει αφορούν καθαρά επιφανειακούς ιστούς. Δεν δημιουργούν για παράδειγμα οίδημα λάρυγγα ή απόφραξη των βρόγχων.
Η οξεία κνίδωση μπορεί να εμφανιστεί και στα πλαίσια μιας σοβαρής αλλεργικής αντίδρασης όπως το αναφυλακτικό σοκ. Στους ασθενείς αυτούς άμεσα μετά την έκθεση σε αλλεργιογόνο (τροφές, φάρμακα, νυγμός υμενοπτέρου κ.α.), εκδηλώνονται αιφνίδια συμπτώματα και από άλλα συστήματα (αναπνευστικό, γαστρεντερικό, καρδιαγγειακό κ.α.).
Πότε το αγγειοοίδημα είναι σοβαρό για τη ζωή
Σε άλλες πάλι περιπτώσεις το αγγειοοίδημα δεν προκαλείται από την ισταμίνη, και κατά συνέπεια δεν υποχωρεί με αντιισταμινικά ή/και κορτικοειδή. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το κληρονομικό ή το επίκτητο αγγειοοίδημα. Αυτά μπορεί να προκαλέσουν σοβαρά και επικίνδυνα για τη ζωή επεισόδια. Ευτυχώς αυτό αποτελεί μία σπάνια νόσο, με επεισόδια που διαρκούν αρκετά και προσβάλουν και άλλα όργανα, όπως το γαστρεντερικό ή/και ο λάρυγγας.
Θεραπεία κλασικής κνίδωσης /αγγειοοιδήματος
Το μεγαλύτερο ποσοστό των ασθενών με κνίδωση μπορεί να ελεγχθεί με την κατάλληλη αγωγή και τον περιορισμό των εκλυτικών παραγόντων. Η βάση της αγωγής στην κνίδωση είναι τα αντιισταμινικά χάπια, και σε περιπτώσεις έξαρσης ή οιδήματος που επιμένει συμπληρωματικά χρησιμοποιούνται κορτικοστεροειδή. Σε ασθενείς με συμπτώματα που επιμένουν παρά την αγωγή, μπορεί να χρησιμοποιηθούν πιο εξειδικευμένες θεραπείες με δυνατότητα ανοσοτροποποίησης όπως η χρήση βιολογικών παραγόντων (Μεπολιζουμάμπη)